Bizden Haberler

VDK/İŞLEM RİSKİNİ ÖLÇEN RİSK ANALİZ SİSTEMLERİ (KURGAN VE VİS)

İŞLEM RİSKİNİ ÖLÇEN RİSK ANALİZ SİSTEMLERİ (KURGAN VE VİS)

Sahte belge etkin ile bir şekilde mücadele edilebilmesi için bu işlemlerin hızlı bir şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Cari denetimler ve fiili tespitler yapılmasına imkân sağlayacak bir risk analiz sistemine ihtiyaç olduğunun görülmesi ile beraber 2024 yılı başından itibaren Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) projesi Kurul Başkanlığı Risk Analiz Merkezinde geliştirilmeye başlanmıştır. KURGAN mükelleflerin kuruluş aşamasına odaklanan, sıfırıncı gün mantığına göre çalışan, cari verilerle hesaplamalar yapan ve işlem riskini ölçen bir vergisel risk analiz sistemidir.
KURGAN, Hazine ve Maliye Bakanlığı Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından kurulmuş olan büyük veri platformu ile entegre edilmiş durumdadır. E-belge verileri gibi anlık veya günlük olarak raporlanan ve Kurul Başkanlığının erişimi bulunan, olabilecek en cari veriler üzerinde çalışmak üzere tasarlanmıştır. Sistemde farklı veri türlerinden milyarlarca veri analiz edilmektedir. Sistemin çok sayıda kriterden oluşan analiz tarafı işlem risklerini ölçmektedir. İşlemlerin gerçeklikten uzak olması, miktar veya mahiyet itibariyle gerçek durumu doğru yansıtmaması en temel işlem risklerini barındırmaktadır. Ayrıca mükelleflerin ilişkili mükelleflerle emsaline aykırı düşecek şekilde mal veya hizmet alım veya satımında bulunması da riskli bir işlemdir. Sistem şimdilik işlemlerin gerçekliğine odaklı analizler yürütmektedir.
KURGAN, mümkün olan en kısa sürede sahte belgeyi tespit etmeye çalışmaktadır. Cari denetimlerin yapılmasına imkân sağlaması ve bilgi isteme yazıları ile mükelleflere risk durumlarına yönelik sinyalleme yapması açısından değerli bir uygulamadır. Bir yandan mükelleflere kendi risk
durumları ile ilgili değerlendirme yapma imkânı sağlarken diğer yandan mükelleflerinin kendi eylemlerine bağlı olarak denetim planları dışında kalması neticesinde Kurul Başkanlığının iş yükünün azaltılmasında etkili bir sistem olması amacıyla geliştirilmiştir. Sistem geçmiş veriler üzerinde de çalışabilmekte ve geçmiş verilerden makine öğrenmesi teknikleri kullanılarak çıkarımlarda bulabilmektedir. Kısacası geçmişe dönük skorlama yapmasının önünde de bir engel bulunmamaktadır. Bu kapsamda, 1 Ekim 2025 tarihi öncesindeki işlemler skorlanarak SBK yönünden Kurul Başkanlığının denetim planlarında yer alan mükelleflere KURGAN referanslı bilgi isteme yazıları gönderilmeye başlanmıştır. Söz konusu uygulama, Sahte Belgeyle Mücadele Gözetim Programı adıyla sahaya indirilmiş bulunmaktadır. Böylece, kendi risk durumlarını değerlendirerek denetimlerin dışında kalabilecekleri bir alan mükellefler açısından yaratılmış bulunulmaktadır.
KURGAN, kendisiyle benzer şekilde 2024 yılına kurulan bir başka sistem olan Vergi İstihbarat Sisteminin (VİS) çıktılarını risk analiz girdisi olarak ele almaktadır. VİS, ilk uygulama itibariyle, Kurul Başkanlığının sahtecilikle ilgili tüm denetim deneyiminin elektronik ortama sistemli bir şekilde
aktarımından oluşmaktadır. Ancak başka vergisel ve istihbarı amaçlarla kullanılması bir engel bulunmamaktadır.
VİS, sahtecilik fiilleri ile herhangi bir şekilde temas etmiş kişilerin, olayların, eylemlerin bir örüntü ağıdır. Mükellef nezdinde cebri bir yansıması olmayıp dışa kapalı bir sistem olarak sahtecilikle ilgili işlem örüntülerinin araştırılması ve ortaya konulmasına hizmet etmektedir. Geleneksel
yöntemlerle ve ilişkisel veritabanları üzerinden verilerin izlenmesinden ziyade grafik veritabanlarının desteği ve örüntü eşleme sorgularıyla arka planda kalmış suç örüntüleri ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Sahtecilikle ilgili organizasyonlarda büyük resmin görülmesine imkan sağlayacak sistemin söz konusu görselliği sağlayacak şekilde müfettişlere açılmasına yönelik geliştirme çalışmalarına devam edilmekte olup belli bir evreye gelmesi ile beraber çıktıları saha uygulaması ile bütünleşecektir.
https://ms.hmb.gov.tr/uploads/sites/17/2025/10/1-Ekim-2025-Sahte-Belgeyle-Mucadele-Stratejisi-Kurulus-Gozetimli-Anali._-57a16748029990fa.pdf